विद्यार्थ्यांच्या पाटीवरचे ओझे कमी होणार! फक्त विद्यार्थ्याच्या दहा टक्के दप्तर असणार; शालेय शिक्षण विभागाचे निर्देश
शाळेच्या दप्तराच्या वजनाबाबतच्या नवीन नियमांचा उद्देश विद्यार्थ्यांचे आरोग्य जपणे हा आहे; यासाठी दप्तराचे वजन त्यांच्या शरीराच्या वजनाच्या १० टक्क्यांपर्यंत मर्यादित ठेवणे आणि अनावश्यक शैक्षणिक साहित्य कमी करणे यांवर भर दिला जात आहे.
Eduvarta
एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क
शालेय शिक्षण विभागाने विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याचे रक्षण करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. दप्तराच्या वाढत्या ओझ्यामुळे विद्यार्थ्यांच्या पाठीवर आणि एकूण आरोग्यावर होणारा विपरीत परिणाम रोखण्यासाठी नवीन मार्गदर्शक सूचना जारी करण्यात आल्या आहेत. या सूचनांनुसार दप्तराचे वजन हे संबंधित विद्यार्थ्याच्या शरीराच्या वजनाच्या दहा टक्क्यांपेक्षा जास्त असता कामा नये. प्राथमिक आणि माध्यमिक स्तरावरील विद्यार्थ्यांना दररोज अनेक पाठ्यपुस्तके, वह्या, सराव वह्या आणि अन्य साहित्य नेण्याची सक्ती असल्याने दप्तर हे शारीरिक ताणाचे कारण ठरत आहे. त्यामुळे विभागाने ‘शालेय दप्तर धोरण’ जाहीर करून शाळांना स्पष्ट निर्देश दिले आहेत.
या धोरणाचा मुख्य उद्देश विद्यार्थ्यांचे वय आणि शारीरिक क्षमता लक्षात घेऊन दप्तराचे ओझे नियंत्रित ठेवणे हा आहे. शाळा प्रशासनाने वेळापत्रक आणि अध्यापन पद्धतीचे नियोजन अशा प्रकारे करावे की विद्यार्थ्यांना दररोज अनावश्यक साहित्य आणावे लागू नये. आवश्यक शैक्षणिक साहित्यच शाळेत आणले जाईल याची दक्षता घेण्याची जबाबदारी शाळांवर सोपविण्यात आली आहे. दप्तराचे वजन निर्धारित मर्यादेत आहे की नाही याची नियमित तपासणी करण्याचेही निर्देश देण्यात आले आहेत. अशा नियोजनामुळे दप्तरातील अतिरिक्त साहित्य कमी होईल आणि विद्यार्थ्यांवरील शारीरिक ताण लक्षणीयरीत्या कमी होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे.
केवळ शाळांनी नियोजन करणे पुरेसे नाही, असेही विभागाने स्पष्ट केले आहे. पालकांनीही या प्रक्रियेत सक्रिय सहभाग घेणे आवश्यक आहे. शाळा व्यवस्थापन, शिक्षक आणि पालक यांच्यात समन्वय साधून दप्तराचे ओझे कमी करण्यासाठी एकत्रित प्रयत्न करण्याची गरज आहे. पालकांनी घरीच आवश्यक साहित्य निवडून देणे आणि अनावश्यक गोष्टी दप्तरात टाळणे हे उपाय प्रभावी ठरू शकतात. अशा सहकार्याने विद्यार्थ्यांचे आरोग्य आणि शिक्षणाची गुणवत्ता दोन्ही बाजू संतुलित राहतील.
हे धोरण विद्यार्थ्यांना अधिक आरामदायी आणि आरोग्यदायी शैक्षणिक वातावरण देण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल असल्याचे सांगण्यात आले आहे. शाळा आणि पालक यांच्या संयुक्त प्रयत्नांमुळे दप्तराचे ओझे नियंत्रित राहिल्यास विद्यार्थ्यांना शारीरिक त्रास न होता शिक्षणावर लक्ष केंद्रित करता येईल. शिक्षण विभागाने या सूचनांची काटेकोर अंमलबजावणी करण्याचे आवाहन केले असून सर्व संबंधितांनी त्याचे पालन करणे अपेक्षित आहे.
