शिक्षण मंत्रालयाचा AISHE अहवाल प्रसिद्ध, दहा वर्षानंतरही कला शाखेचा दबदबा कायम 

एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क 

केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाच्या ऑल इंडिया सर्व्हे ऑन हायर एज्युकेशन (AISHE) अहवालानुसार, (AISHE Report) भारतातील उच्च शिक्षणातील एकूण नोंदणी २०२३-२४ मध्ये ४.५० कोटींपर्यंत वाढली आहे. यामध्ये कला (Arts) शाखेच्या विद्यार्थ्यांची संख्या सर्वाधिक (Highest number of students in the Arts stream) असून, गेल्या १० वर्षांत BA कोर्सचा दबदबा कायम राहिला आहे. मात्र, अभियांत्रिकी, विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि गणित (STEM) अभ्यासक्रमांमध्ये देखील लक्षणीय वाढ (Significant increase) झाली आहे. हा अहवाल विद्यार्थ्यांच्या बदलत्या पसंती आणि उच्च शिक्षण क्षेत्रातील वाढीचे चित्र स्पष्ट करतो. 

अहवालानुसार, पदवी पातळीवर कला आणि संबंधित अभ्यासक्रमांमध्ये ७६.८% नोंदणी आहे. २०१४-१५ मध्ये STEM अभ्यासक्रमांमध्ये ९१.५ लाख विद्यार्थी होते, जी संख्या २०२३-२४ मध्ये १.०२ कोटी झाली. विशेष म्हणजे, या क्षेत्रात महिला विद्यार्थ्यांचा सहभाग वाढला असून, विज्ञान आणि संबंधित कोर्सेसमध्ये महिलांच्या संख्येत ४४ टक्क्यांची वाढ नोंदवली गेली आहे. हे आकडे उच्च शिक्षणात समावेशक वाढ दर्शवतात. 

‘एआय’ आणि तंत्रज्ञानाच्या युगात व्यावसायिक आणि तांत्रिक अभ्यासक्रमांकडे विद्यार्थ्यांचा कल वाढत आहे. अनेक विद्यापीठे नवीन कोर्सेस सुरू करत असून, विद्यार्थी विज्ञान व वाणिज्य शाखांना प्राधान्य देत आहेत. AISHE अहवालातून हे स्पष्ट होते की, पारंपरिक कला अभ्यासक्रमांचा आधार कायम राहिला तरी STEM क्षेत्रात मोठी वाढ होत आहे. 

गेल्या १० वर्षांच्या ट्रेंडचा विचार केल्यास, मेडिकल सायन्स, अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रांमध्ये प्रवेश घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या संख्येत आणखी वाढ होण्याची शक्यता आहे. सरकारी धोरणे, स्कॉलरशिप आणि डिजिटल शिक्षण यामुळे ही वाढ वेगाने होत आहे. 

AISHE अहवाल उच्च शिक्षण क्षेत्रातील प्रगती आणि आव्हाने दोन्ही दर्शवतो. विद्यार्थ्यांच्या पसंती बदलत असताना शैक्षणिक संस्थांनी बाजारपेठेच्या गरजा लक्षात घेऊन अभ्यासक्रम अद्ययावत करणे गरजेचे आहे. यामुळे भारतातील युवा पिढीला चांगले करिअर संधी उपलब्ध होतील.