सीबीएसईमध्ये मोठा प्रशासकीय फेरबदल: अध्यक्ष आणि सचिवांची उचलबांगडी, OSM वादाची चौकशी
राहुल सिंह यांची जागा लोकहंडे प्रशांत सीताराम यांना देण्यात आली आहे. सध्या अतिरिक्त गृह सचिव म्हणून कार्यरत असलेले लोकहंडे नवीन अध्यक्ष म्हणून अतिरिक्त सचिव दर्जावर नियुक्त झाले आहेत.
eduvarta@gmail.com 
एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क
केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळ (सीबीएसई) च्या कक्षा १२ च्या उत्तरपत्रिका मूल्यांकनातील ऑन-स्क्रीन मार्किंग (OSM) प्रणालीच्या गंभीर गडबडींमुळे केंद्र सरकारने २ जून २०२६ रोजी मोठा प्रशासकीय बदल केला. सीबीएसईचे अध्यक्ष राहुल सिंह आणि सचिव हिमांशु गुप्ता यांची तत्काळ उचलबांगडी (Immediate Removal) करण्यात आली. या प्रकरणात OSM सेवांच्या खरेदी आणि टेंडर प्रक्रियेत कथित अनियमिततांची चौकशी करण्यासाठी एक-सदस्यीय समितीही (A one-member committee) गठित करण्यात आली आहे.
राहुल सिंह यांची जागा लोकहंडे प्रशांत सीताराम यांना देण्यात आली आहे. सध्या अतिरिक्त गृह सचिव म्हणून कार्यरत असलेले लोकहंडे नवीन अध्यक्ष म्हणून अतिरिक्त सचिव दर्जावर नियुक्त झाले आहेत. हिमांशु गुप्ता यांची जागा शिक्षण मंत्रालयातील डायरेक्टर वरुण भारद्वाज यांनी घेतली आहे. राहुल सिंह यांना कृषी आणि शेतकरी कल्याण विभागात अतिरिक्त सचिव म्हणून तर हिमांशु गुप्ता यांना त्यांच्या मूळ गृह मंत्रालयात 'विस्तारित कूलिंग ऑफ'सह परत पाठवण्यात आले आहे.
फेब्रुवारी २०२६ मध्ये प्रथमच पूर्णपणे लागू केलेल्या OSM प्रणालीअंतर्गत ९८ लाखांहून अधिक उत्तरपत्रिका डिजिटल स्वरूपात स्कॅन करून मूल्यांकन करण्यात आले. निकाल जाहीर झाल्यानंतर हजारो विद्यार्थ्यांनी स्कॅनिंगमध्ये ब्लर प्रतिमा, उत्तरपत्रिका जुळत नसणे, पाने गहाळ होणे, कमी गुण मिळणे अशा तक्रारी केल्या. सीबीएसईला ६८,००० उत्तरपत्रिका पुन्हा स्कॅन कराव्या लागल्या आणि हजारो प्रकरणांत मॅन्युअल तपासणी करावी लागली. खासगी कंपनी कोएम्प्ट एड्युटेकला टेंडर देण्यात अनियमितता, पात्रता निकष बदलणे आदी आरोप झाले. यामुळे विद्यार्थी आणि पालकांमध्ये प्रचंड रोष निर्माण झाला.
शिक्षण मंत्रालयाने एस. राधा चौहन यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीला एक महिन्यात अहवाल सादर करण्याचे निर्देश दिले आहेत. या प्रकरणात राजकीय आरोप-प्रत्यारोपही सुरू आहेत. काँग्रेसने शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली आहे.नवीन नेतृत्वाकडून OSM प्रणालीची विश्वासार्हता वाढवणे, तांत्रिक सुधारणा आणि पारदर्शकता सुनिश्चित करण्याची अपेक्षा आहे. ही घटना देशातील सर्वात मोठ्या बोर्ड परीक्षांच्या डिजिटल संक्रमणातील आव्हाने अधोरेखित करते. (शब्द संख्या: अंदाजे ३५०)विद्यार्थ्यांसाठी पुनर्मूल्यांकन प्रक्रिया सुलभ करण्यात आली असून, अधिक माहितीसाठी cbse.gov.in वर भेट द्या.
