अनुभवी शिक्षकांसाठी ‘मित्रा’ उपक्रम: देशभरात मेंटर होण्याची सुवर्णसंधी

केंद्र सरकारने शिक्षकांच्या व्यावसायिक विकासाला आणि अध्यापनाच्या गुणवत्तेला चालना देण्यासाठी महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. राष्ट्रीय शिक्षक शिक्षण परिषद (एनसीटीई) मार्फत ‘मेंटॉरिंग इनिशिएटिव्ह फॉर टीचिंग, रिसर्च अँड असेसमेंट’ अर्थात मित्रा हा नवीन उपक्रम सुरू करण्यात आला आहे.

अनुभवी शिक्षकांसाठी ‘मित्रा’ उपक्रम: देशभरात मेंटर होण्याची सुवर्णसंधी

एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क

केंद्र सरकारने शिक्षकांच्या व्यावसायिक विकासाला आणि अध्यापनाच्या गुणवत्तेला चालना देण्यासाठी महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. राष्ट्रीय शिक्षक शिक्षण परिषद (एनसीटीई) मार्फत ‘मेंटॉरिंग इनिशिएटिव्ह फॉर टीचिंग, रिसर्च अँड असेसमेंट’ अर्थात मित्रा हा नवीन उपक्रम सुरू करण्यात आला आहे. या उपक्रमाद्वारे देशभरातील अनुभवी आणि तज्ज्ञ शिक्षकांना इतर शिक्षकांचे मार्गदर्शक म्हणून काम करण्याची संधी मिळणार आहे. यामुळे अनुभवांची देवाणघेवाण होऊन अध्यापन कौशल्ये अधिक प्रभावी होतील, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.

राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणात या उपक्रमाची संकल्पना स्पष्टपणे मांडण्यात आली आहे. यामध्ये अनुभवी शिक्षक मेंटर म्हणून तर मार्गदर्शनाची गरज असलेले सेवेत असलेले शिक्षक मेंटी म्हणून सहभागी होतील. नियमित मार्गदर्शन आणि अनुभव-विनिमयातून शिक्षकांची क्षमता वाढवण्याचा मुख्य उद्देश आहे. यामुळे संपूर्ण शिक्षण व्यवस्थेचा दर्जा उंचावण्यास मदत होईल, असे अपेक्षित आहे.

केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाने (सीबीएसई) आपल्या संलग्न शाळांना पात्र शिक्षकांची नोंदणी करण्याचे निर्देश दिले आहेत. प्रत्येक शाळेतून किमान तीन ते पाच अनुभवी शिक्षकांची मेंटर म्हणून नोंदणी करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. पात्र शिक्षक एनएमएम पोर्टलवर (https://nmm.ncte.gov.in) सहज नोंदणी करू शकतील. ही प्रक्रिया सुलभ ठेवण्यात आली आहे, जेणेकरून जास्तीत जास्त शिक्षक यात सहभागी होऊ शकतील.

नोंदणीसाठी शिक्षकांकडे किमान आठ वर्षांचा व्यावसायिक अनुभव असणे आवश्यक आहे. तसेच निश्चित केलेल्या मार्गदर्शन क्षेत्रांपैकी एक किंवा अधिक क्षेत्रांत विशेष कौशल्य, प्रभावी संवाद कौशल्य, डिजिटल तंत्रज्ञानाचे ज्ञान आणि उपक्रमासाठी सक्रिय योगदान देण्याची तयारी असणे गरजेचे आहे. या अटी पूर्ण करणाऱ्या शिक्षकांनाच मेंटर म्हणून संधी मिळेल.

मित्रा उपक्रमात अध्यापनशास्त्राबरोबरच आधुनिक शिक्षणातील अनेक विषय समाविष्ट आहेत. कृत्रिम बुद्धिमत्ता, सायबर सुरक्षा, डिजिटल साक्षरता, कौशल्याधारित शिक्षण, वर्ग व्यवस्थापन, बालविकास व मानसशास्त्र, समावेशक शिक्षण, मानसिक आरोग्य, आर्थिक साक्षरता, मूल्यशिक्षण, अनुभवाधारित शिक्षण, योग व ध्यान यांसारख्या क्षेत्रांत मार्गदर्शन करता येईल. तसेच गणित, विज्ञान, भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, जीवशास्त्र, इतिहास, भूगोल आणि अर्थशास्त्र या विषयांच्या अध्यापनशास्त्राचाही समावेश आहे. या उपक्रमामुळे शिक्षकांना नवीन ज्ञान मिळून विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणाचा दर्जा निश्चितच सुधारेल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला आहे.