पाठांतरापेक्षा विचारप्रवर्तक पिढी घडवा: राज्यमंत्री डॉ. पंकज भोयर

एमआयटी विश्वप्रयाग विद्यापीठाच्या आंतरराष्ट्रीय शैक्षणिक परिषदेला सुरुवात; प्रकल्प व समस्याधारित शिक्षणावर चार देशांतील शिक्षणतज्ज्ञांचे मंथन

पाठांतरापेक्षा विचारप्रवर्तक पिढी घडवा: राज्यमंत्री डॉ. पंकज भोयर

एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क 

 विद्यार्थ्यांनी केवळ पाठांतर करण्याऐवजी प्रश्न विचारणे, स्वतंत्रपणे विचार करणे आणि स्वतः समस्यांवर उपाय शोधणे शिकले पाहिजे. पारंपरिक शिक्षणपद्धतीत बदल करून विद्यार्थ्यांमध्ये विचारक्षमता आणि सर्जनशीलता विकसित करणे ही काळाची गरज आहे. प्रकल्प व समस्याधारित शिक्षण ही नवीन राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणाची खरी ताकद असून, या माध्यमातून केवळ नोकरी शोधणारे नव्हे, तर रोजगार निर्माण करणारे उद्योजक घडतील, असे प्रतिपादन शालेय शिक्षण राज्यमंत्री डॉ. पंकज भोयर यांनी केले.

एमआयटी विश्वप्रयाग विद्यापीठ, सोलापूर यांच्यातर्फे शालेय शिक्षण, उच्च शिक्षण आणि उद्योग क्षेत्रातील समन्वय वाढविण्याच्या उद्देशाने आयसर पुणे येथे चौथ्या ‘रिजनल रिसर्च सिम्पोजियम ऑन प्रोजेक्ट अँड प्रॉब्लेम-बेस्ड लर्निंग’ या तीन दिवसीय आंतरराष्ट्रीय परिषदेचे आयोजन करण्यात आले आहे. या परिषदेच्या उद्घाटनप्रसंगी डॉ. भोयर बोलत होते.

कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी एमआयटी विश्वप्रयाग विद्यापीठाच्या कार्यकारी अध्यक्षा प्रा. स्वाती कराड चाटे होत्या. पुणे जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी गजानन पाटील विशेष अतिथी म्हणून उपस्थित होते. डेन्मार्कमधील अलबोर्ग विद्यापीठाच्या युनेस्को पीबीएल सेंटरच्या संचालिका प्रा. क्झियानग्यून डू, अगस्त्या इंटरनॅशनल फाऊंडेशनचे कार्यकारी उपाध्यक्ष के. त्यागराजन, एमआयटी विश्वप्रयाग विद्यापीठाचे संस्थापक-कुलगुरू प्रा. गोपाळकृष्ण जोशी आणि संचालक राघवेंद्र चाटे उपस्थित होते.

डॉ. भोयर म्हणाले, पुण्याचा शैक्षणिक वारसा समृद्ध करण्यात एमआयटी शिक्षण संस्थेचे योगदान मोलाचे आहे. विज्ञान आणि अध्यात्म यांची सांगड घालून शिक्षण देण्याचे प्रा. डॉ. विश्वनाथ दा. कराड यांचे स्वप्न साकार करण्याच्या दिशेने एमआयटी विश्वप्रयाग विद्यापीठाने महत्त्वाचे पाऊल टाकले आहे. विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष समस्या देऊन त्यावर उपाय शोधण्याची संधी दिल्यास त्यांच्यातील जिज्ञासा आणि चिकित्सक विचारक्षमता वाढेल. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) आणि रोबोटिक्सच्या युगात शिक्षकांनी तंत्रज्ञानाचा उपयोग विद्यार्थ्यांना अधिक सृजनशील बनविण्यासाठी करावा.

गजानन पाटील यांनी समस्याधारित शिक्षणाचा विस्तार केवळ अभियांत्रिकी आणि उच्च शिक्षणापुरता मर्यादित न ठेवता शालेय स्तरापर्यंत करण्याची आवश्यकता व्यक्त केली. यासाठी शिक्षकांचे प्रशिक्षण आणि क्षमता बांधणी महत्त्वाची असल्याचे त्यांनी सांगितले.

प्रा. स्वाती कराड चाटे यांनी शालेय आणि उच्च शिक्षणातील दरी कमी करण्यासाठी संशोधन व नावीन्यपूर्ण विचारांची रुजवात शालेय स्तरापासूनच होणे आवश्यक असल्याचे सांगितले. समस्याधारित शिक्षणामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये चिकित्सक विचार, सर्जनशीलता, सहकार्याची भावना आणि संवादकौशल्य विकसित होते. जागतिक स्तरावरील सर्वोत्तम शैक्षणिक पद्धती स्वीकारताना भारतीय संस्कृती आणि मूल्यांचे जतनही झाले पाहिजे, असे त्यांनी नमूद केले.

प्रा. क्झियानग्यून डू यांनी शाश्वत शैक्षणिक बदल आणि विद्यार्थ्यांच्या विकासामध्ये समस्याधारित शिक्षणाचे महत्त्व स्पष्ट केले. के. त्यागराजन यांनी शिक्षणक्षेत्रात समस्याधारित शिक्षणाला वाढती पसंती मिळत असल्याचे सांगितले.

या तीन दिवसीय आंतरराष्ट्रीय परिषदेत डेन्मार्क, दक्षिण आफ्रिका, सिंगापूर आणि भारतातील शिक्षणतज्ज्ञ सहभागी झाले आहेत. प्रकल्प व समस्याधारित शिक्षणाच्या जागतिक आणि भारतीय स्तरावरील सर्वोत्तम पद्धतींवर या परिषदेत विचारमंथन होणार आहे. प्रत्यक्ष कृती, अनुभव, संशोधन आणि सहकार्याच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना