परदेशात उच्च शिक्षणासाठी शासनाची शिष्यवृत्ती ठरतेय मोठा आधार

एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क

परदेशात उच्च शिक्षणासाठी (Higher Education) जाणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत चालल्याचे चित्र आहे. पण अनेक विद्यार्थ्यांचे बेताच्या आर्थिक स्थितीमुळे परदेशात शिकण्याचे स्वप्न अपुर्णच राहते. अशा गुणवंत विद्यार्थ्यांना राज्य सरकारकडून (Maharashtra Government) शिष्यवृत्ती दिली जाते. ही शिष्यवृत्ती खुल्या गटातील विद्यार्थ्यांसाठी मोठा आधार ठरत आहे. एकूण २० विद्यार्थ्यांना दरवर्षी ही शिष्यवृत्ती (Scholarship) दिली जाते. त्याअंतर्गत शिक्षण शुल्क, निवासी भत्ता, आरोग्य विमा आदी खर्चाचा भार शासनाकडून उचलला जातो.

उच्च व तंत्र शिक्षण विभागाने (Higher and Technical Education Department) खुल्या प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांसाठी २०१८ मध्ये ही शिष्यवृत्ती योजना (Scholarship Scheme) सुरू केली. पदव्युत्तर पदवी, पदव्युत्तर पदविका व पीएचडी अभ्यासक्रमासाठी THE (Times Higher Education) किंवा QS (Quacquarelli Symonds) Ranking 200 च्या आतील परदेशातील शैक्षणिक संस्थेमध्ये प्रवेश घेतील, अशा २० विद्यार्थ्यांना दरवर्षी दिली जाते.

हेही वाचा : विद्यार्थ्यांनो तयारीला लागा! UPSC कडून २४ परीक्षांचे वेळापत्रक जाहीर

एचडीसाठी दहा आणि पदव्युत्तर पदवी व पदव्युत्तर पदविका अभ्यासक्रमांसाठी दहा विद्यार्थ्यांची निवड केली जाते. कला, वाणिज्य, विज्ञान, व्यवस्थापन, विधी अभ्यासक्रम, अभियांत्रिकी व वास्तुकला शास्त्र आणि औषधनिर्माणशास्त्र या शाखांमधील अभ्यासक्रमांसाठी शिष्यवृत्ती मंजूर केली जाते. या शिष्यवृत्तीसाठी साधारणपणे जून महिन्यात ऑनलाईन अर्ज भरता येतात. योजनेअंतर्गत शिक्षण शुल्क, निर्वाह भत्ता, वैयक्तीक आरोग्य विमा आदि लाभ मिळतात. तसेच सुरुवातीला परदेशातील शैक्षणिक संस्थेमध्ये प्रवेश घेणे आणि विहित कालावधीत अभ्यासक्रम पुर्ण केल्यानंतर भारतात परत येण्यासाठी नजिकच्या मार्गाने इकोनॉमी क्लास विमान प्रवासभाडे देण्यात येते.

 योजनेसाठीच्या प्रमुख अटी :

1. विद्यार्थी महाराष्ट्र राज्याचe अधिवासी असावा.
2. विद्यार्थ्याला परदेशात THE/QS अद्ययावत वर्ल्ड रॅन्कींगमध्ये २०० च्या आत असलेल्या शैक्षणिक संस्था/ विद्यापीठामध्ये गुणवत्तेनुसार प्रवेश मिळालेला असावा.
3. विद्यार्थ्यांने पदव्युत्तर किंवा पीएचडी अभ्यासक्रमासाठी अर्ज करताना यापुर्वी इतर कोणत्याही राज्य शासनाची अथवा केंद्रशासनाची परदेशी शिष्यवृत्ती घेतलेली नसावी. तसेच त्यांने अन्य प्रशासनिक विभागाच्या परदेशी शिष्यवृत्तीच्या योजनेसाठी अर्ज केलेला नसावा.
4. परदेशातील विद्यापीठ/ शैक्षणिक संस्थामध्ये प्रवेश घेणारा विद्यार्थी हा पूर्णवेळ विद्यार्थी म्हणून प्रवेशित असावा.
5. एक्झेक्युटीव्ह पदव्युत्तर पदवी किंवा एक्झेक्युटीव्ह पदव्युत्तर पदविका व अर्धवेळ अभ्यासक्रमांस प्रवेशित विद्यार्थी या योजनेसाठी पात्र असणार नाहीत.
6. प्रवेशित अभ्यासक्रमासाठी अर्ज करताना नमूद केलेल्या विहीत कालावधीत अभ्यासक्रम पूर्ण करणे विद्यार्थ्यांवर बंधनकारक असेल, अभ्यासक्रम पूर्ण करण्यासाठी मुदतवाढ मान्य केली जाणार नाही.
7. ही योजना उच्च व तंत्र शिक्षण विभागांतर्गत तंत्र शिक्षण संचालनालय व उच्च शिक्षण संचालनालयाच्या अखत्यारीतील अभ्यासक्रम पूर्ण करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना पुढील उच्च शिक्षण घेण्याकरिता लागू राहील.
8. पदव्युत्तर अभ्यासक्रमासाठी लाभार्थ्याच्या वयाची कमाल ३५ वर्ष आणि पीएचडी अभ्यासक्रमासाठी लाभार्थ्याच्या वयाची ४० वर्ष वयोमर्यादा असावी. (दि. 01 जूलै रोजीचे वय)
9. विद्यार्थ्याच्या कुटुंबाचे सर्व मार्गांनी मिळणारे मागील आर्थिक वर्षातील वार्षिक उत्पन्न २० लाखापेक्षा जास्त नसावे.
10. पदव्युत्तर अभ्यासक्रमासाठी विद्यार्थ्यांने भारतातील मान्यताप्राप्त विद्यापीठामधून किमान ६० % गुणांसहीत पदवी परीक्षा उत्तीर्ण केलेली असावी.
11. पीएचडी अभ्यासक्रमासाठी विद्यार्थ्याने भारतातील मान्यताप्राप्त विद्यापीठामधून किमान ६० % गुणांसहीत पदव्युत्तर पदवी परीक्षा उत्तीर्ण केलेली असावी..
12. योजनेचा लाभ एकाच कुटूंबातील एका विद्यार्थ्यास फक्त एकदाच घेता येईल.
13. ज्या विद्यार्थ्यांना परदेशी शैक्षणिक संस्था कडून Unconditional Offer Letter मिळालेले असेल, त्यांनाच ही शिष्यवृत्ती अनुज्ञेय राहील, यासाठी Conditional Offer Letter गृहीत धरले जाणार नाही.

हेही वाचा : 'यूजीसी'ने कात टाकली; विद्यार्थी, प्राध्यापकांना एका क्लिकवर मिळणार महत्वाची माहिती

योजनेसाठी आवश्यक कागदपत्रे :

1. विहीत नमुन्यातील परिपूर्ण अर्ज
2. सक्षम प्राधिकाऱ्यांनी दिलेला उत्पन्नाचा दाखला
3. पदवी / पदव्युत्तर पदवी परीक्षा उत्तीर्ण झाल्याचे पुरावे. (सनद/मार्कलिस्ट)
4. परदेशातील THE/QS World Ranking 200 च्या आत असलेल्या शैक्षणिक संस्थेमध्ये प्रवेश मिळाल्याबाबतचे विनाअट (Unconditionl) ऑफर लेटर
5. ज्या विद्यापीठामध्ये प्रवेश मिळाला आहे त्याचे सविस्तर माहिती पत्रकाची प्रत
6. आवश्यक ते करारनामे व हमीपत्र.
7. दोन भारतीय नागरीकांचे जामीनपत्र
8. संपूर्ण अभ्यासक्रम पुर्ण होण्यासाठी वर्षनिहाय आवश्यक असणाऱ्या खर्चाचे अंदाजपत्रक, ज्यामध्ये शिक्षण शुल्क, परिक्षा शुल्क इतर शुल्क पाठयपुस्तके, स्टेशनरी, भोजन व राहण्याचा खर्च, येण्याजाण्याचा विमान प्रवास याचा समावेश असावा.
9. पदव्युत्तर अभ्यासक्रमासाठी आणि पीएचडी अभ्यासक्रमासाठी अद्ययावत THE/QS World Ranking ची जागतिक क्रमवारी.
10. नोंदणीकृत वैद्यकीय अधिकारी यांनी दिलेले आरोग्य चांगले असल्याबाबतचे प्रमाणपत्र.

ऑनलाईन अर्जासाठी संकेतस्थळ : www.dtemaharashtra.gov.in/foreignscholarship2019