SPPU NEWS: क्रांतिवीर बिरसा मुंडा यांच्या नावाने अध्यासन सुरू करण्यास मान्यता

एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क 

सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठात (Savitribai Phule Pune University) क्रांतिवीर बिरसा मुंडा (Birsa Munda)यांच्या नावाने अध्यासन स्थापन करण्याच्या प्रस्तावाला नुकत्याच झालेल्या व्यवस्थापन परिषदेमध्ये अंतिम मंजुरी देण्यात आली. त्यामुळे लवकरच विद्यापीठात बिरसा मुंडा यांच्या नावाने अध्यासन (Birsa Munda chair)सुरू होणार आहे.

सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाचे माजी कुलगुरू डॉ. कारभारी काळे यांच्या अध्यक्षतेखाली पार पडलेल्या अधिसभेच्या बैठकीत अधिसभा सदस्य डॉ.राजेंद्र घोडे यांनी विद्यापीठात क्रांतिवीर बिरसा मुंडा यांच्या नावाने अध्यासन स्थापन व्हावे, याबाबतचा प्रस्ताव सादर केला होता.त्यावर विद्यापीठाच्या व्यवस्थापन परिषदेचे सदस्य डॉ. डी. बी. पवार यांच्या अध्यक्षतेखाली समिती स्थापन करण्यात आली होती. समितीने दिलेल्या अहवालानुसार व्यवस्थापन परिषद सदस्यांनी एकमताने अध्यासन स्थापनेस मान्यता दिली.तसेच विद्यापीठ फंडातून निधीची तरतूद केली. 

आदिवासी समाजाचे अर्थकारण, मौखिक परंपरेतून मिळणारे शिक्षण, पारंपरिक कायदे, जमात पंचायत, भाषा, चित्रकला, लोकनृत्य, लोकगीत सामाजिक आणि राजकीय व्यवहार हे सर्व वेगळे आहेत. त्यामुळेच या समाजावर जगातील मानववंश शास्त्रज्ञ आणि समाजशास्त्रज्ञ यांच्यासह विविध क्षेत्रातील तज्ञ अभ्यास करण्यासाठी आकर्षित झालेले आहेत. भारतात ९.४० टक्के आदिवासींची लोकसंख्या आहे.तर जगभरात आदिवासीची लोकसंख्या २५ ते ३० कोटी एवढी आहे. संस्कृती व परंपराही इतर समाजापेक्षा वेगळी असल्याने या समाजावर विविध अंगी अभ्यास होण्याची आवश्यकता असून त्यासाठी पायाभूत सुविधांची निर्मिती होणे गरजेचे आहे, या उद्देशाने विद्यापीठ स्थापन करावे,अशी मागणी करण्यात आली होती.

आदिवासी समाजाचे प्रश्न गंभीर असून अलीकडे सांस्कृतिक आणि राजकीय वर्चस्ववादामुळे हे प्रश्न अधिक गुंतागुंतीचे झाले आहेत. एकोणिसाव्या शतकाच्या  उत्तरार्धात झारखंड येथील बिरसा मुंडा या आदिवासी युवकाने आदिवासींच्या प्रश्नाकडे देशाचे आणि जगाचे लक्ष वेधले. दारिद्र्य आणि अज्ञानात कितपत पडणाऱ्या या समाजाच्या प्रश्नांची कोंडी फोडण्याचा प्रयत्न बिरसा मुंडा यांनी केला. त्यांनी ब्रिटिश सरकार, जमीनदार ,ठेकेदार, धर्मगुरू आणि व्यापारी यांच्याविरोधात बंड केले. हजारो आदिवासी लोक बिरसा मुंडा यांचे पाईक झाले. लोकांनी बिरसा मुंडा यांना भगवान उपाधी दिली. तसेच स्वतंत्र भारतात राष्ट्रपतींनी बिरसा मुंडा यांना राष्ट्रीय नेता युगपुरुष म्हणून घोषित केले. त्यामुळे सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठात बिरसा मुंडा यांच्या नावाने अध्यासन सुरू करावे, असा प्रस्ताव डॉ. राजेंद्र घोडे यांनी माजी कुलगुरू डॉ. कारभारी काळे यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या अधिसभेत मांडला होता.त्यास विद्यापीठाच्या अमृतमहोत्सवी वर्षात मान्यता मिळाली आहे. 

-----------

यंदा बिरसा मुंडा यांचे 150 वे जयंती वर्ष असून विद्यापीठ अमृत महोत्सवीवर्ष साजरे करत आहे. त्यानिमित्ताने विद्यापीठात क्रांतिवीर बिरसा मुंडा यांच्या नावाने अध्यासन स्थापन होत असून ही आनंदाची बाब आहे.तसेच संशोधक विद्यार्थ्यांसाठी हे मोठे व्यासपीठ उपलब्ध होत आहे.

- डॉ. डी.बी. पवार, सदस्य, व्यवस्थापन परिषद, सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ, पुणे