बी. एड. कॉलेजमध्ये आता  बीए बीएससी बीकॉम अभ्यासक्रम; एनसीटीईनेचे नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे

एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क 

देशात शिक्षक शिक्षण कार्यक्रम चालवणाऱ्या शिक्षण संस्थांना आता जुन्या ढाच्यातून  बाहेर पडावे लागेल. शिक्षक शिक्षण कार्यक्रमांसोबतच, बीए, बीकॉम, बीएससीसह कौशल्य शिक्षणाचे इतर अभ्यासक्रम देखील बी.एड  कॉलेजमध्ये  सुरू करावे लागतील. (Other courses of skill education including BA, B.Com, B.Sc will also have to be started in B.Ed colleges) राष्ट्रीय शिक्षक शिक्षण परिषदेचे (एनसीटीई) अध्यक्ष प्रा. पंकज अरोरा म्हणाले की, 'स्वतंत्र शिक्षण संस्थांना बहु-विद्याशाखीय उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये रूपांतरित करण्यासाठी मार्गदर्शक तत्त्वे जारी करण्यात आली आहेत.'
विशेष म्हणजे काही दिवसांपूर्वी एनसीटीईने जाहीर केलेल्या निवेदनांनुसार एकल बीएड महाविद्यालयांना बहु-विद्याशाखीय उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये विलीन व्हावे लागणार होते. आता बीएड महाविद्याल्यांकडे आणखीन एक पर्याय निर्माण झाला आहे.  

अरोरा यांनी दिलेल्या महितीनुसार, राष्ट्रीय शिक्षण धोरण २०२० नुसार, २०३० पर्यंत, सर्व स्वतंत्र शिक्षक प्रशिक्षण संस्थांना बहु-विद्याशाखीय दृष्टिकोन स्वीकारावा लागेल. या संस्थांना किमान दोन नवीन पदवीपूर्व शिक्षण कार्यक्रम सुरू करावे लागतील, जे यूजीसी नियम आणि एकात्मिक शिक्षक शिक्षण कार्यक्रम (आयटीईपी) च्या धर्तीवर असतील. त्या अभ्यासक्रमांमध्ये आंतर-विद्याशाखीय घटक असले पाहिजेत. ज्या संस्था बहु-विद्याशाखीय उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये रूपांतरित होत नाहीत त्यांना जवळच्या बहु-विद्याशाखीय उच्च शिक्षण संस्थेत विलीन करावे लागेल.'

ज्या शिक्षण संस्थांमध्ये फक्त शिक्षक शिक्षण कार्यक्रम शिकवले जातात त्यांच्यासाठी ही मार्गदर्शक तत्त्वे जारी करण्यात आली आहेत. आता अशा संस्थांमध्ये कौशल्य आधारित अभ्यासक्रम देखील सुरू करता येतात. शिक्षक शिक्षण कार्यक्रमासोबतच इतर अभ्यासक्रम देखील एकत्रित केले जाऊ शकतात.

शिक्षक प्रशिक्षण संस्थांसाठी नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे २०२५

* नवीन पदवी अभ्यासक्रम असतील, उद्योगाशी करार करण्याचा पर्याय देखील असेल.

* ज्याप्रमाणे आयआयटी आणि आयआयएममध्ये अभियांत्रिकी आणि व्यवस्थापनाव्यतिरिक्त इतर अभ्यासक्रम आहेत, त्याचप्रमाणे, शिक्षण संस्थांमध्ये देखील विद्यार्थ्यांना शिक्षक शिक्षण अभ्यासक्रमासोबत एकाच वेळी अनेक विषयांचा अभ्यास करण्याची संधी मिळेल.

* एकात्मिक अभ्यासक्रम देखील सुरू करता येतील. अध्यापन अभ्यासक्रम इतर अनेक विषयांसह एकत्रित करता येतील.

* यूजीसीच्या नियमांनुसार, नवीन पदवी अभ्यासक्रम किमान ६४ क्रेडिट्ससह शिस्तबद्ध आणि आंतर-विद्याशाखीय घटकांसह सुरू करता येतील.

* शिक्षण संस्थांना त्यांच्याकडे असलेल्या पायाभूत सुविधांच्या आधारे नवीन अभ्यासक्रम सुरू करण्याची संधी दिली जाईल.

* त्याच वेळी, ज्या संस्था इतर उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये विलीन होतील त्यांना बीए बी.एड, बीएससी बीएड, बीकॉम बी एड सारखे अभ्यासक्रम सुरू करण्याची संधी देखील मिळेल. अशा संस्थांमध्ये शिक्षण विभाग असणे आवश्यक असेल.