विद्यार्थ्यांचे आकलनासाठी नवी 'शाईन' पद्धत; चौथी, सहावी आणि नववीच्या विद्यार्थ्यांचे होणार मूल्यमापन
कौन्सिल फॉर द इंडियन स्कूल सर्टिफिकेट एक्झामिनेशन्सने यंदा विद्यार्थ्यांच्या मूल्यमापनात महत्त्वपूर्ण बदल घडवून आणण्याचा निर्णय घेतला आहे. ‘शाइन’ या नवीन उपक्रमाद्वारे चौथी, सहावी आणि नववीच्या विद्यार्थ्यांचे पारंपरिक परीक्षांच्या पलीकडे जाऊन आकलन समजून घेतले जाणार आहे.
Eduvarta
एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क
कौन्सिल फॉर द इंडियन स्कूल सर्टिफिकेट एक्झामिनेशन्सने यंदा विद्यार्थ्यांच्या मूल्यमापनात महत्त्वपूर्ण बदल घडवून आणण्याचा निर्णय घेतला आहे. ‘शाइन’ या नवीन उपक्रमाद्वारे चौथी, सहावी आणि नववीच्या विद्यार्थ्यांचे पारंपरिक परीक्षांच्या पलीकडे जाऊन आकलन समजून घेतले जाणार आहे. हा उपक्रम अध्ययन-अध्यापन प्रक्रिया अधिक प्रभावी आणि सक्षम करण्यावर भर देतो. राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२०च्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार महत्त्वाच्या टप्प्यांवर विद्यार्थ्यांच्या समग्र विकासाचे मूल्यमापन आवश्यक ठरले आहे. त्यामुळेच ‘स्टुडंट होलिस्टिक इनसाइट अँड नर्चरिंग इव्हॅल्युएशन’ अर्थात शाइन उपक्रम राबवला जात आहे. या माध्यमातून शाळांना विद्यार्थ्यांच्या वास्तविक क्षमता ओळखण्याची संधी मिळेल.
या वर्षी इयत्ता चौथी, सहावी आणि नववीच्या विद्यार्थ्यांचे मूल्यांकन तिसरी, पाचवी व आठवीच्या अध्ययन क्षमतेच्या आधारे १५ ते ३० नोव्हेंबर या कालावधीत होणार आहे. चौथीच्या विद्यार्थ्यांसाठी खेळावर आधारित पद्धत वापरली जाईल, तर सहावी आणि नववीसाठी डिजिटल मूल्यमापन केले जाईल. भविष्यात हा उपक्रम तिसरी, पाचवी, आठवी, दहावी आणि बारावीपर्यंत विस्तारित करता येईल, असे प्रसिद्धीपत्रकात स्पष्ट करण्यात आले आहे. यामुळे मूल्यमापन प्रक्रिया अधिक लवचिक आणि विद्यार्थ्यांच्या वयाला अनुरूप बनेल. डिजिटल आणि खेळ आधारित पद्धतीमुळे विद्यार्थी अधिक सहज सहभागी होऊ शकतील.
सीआयएससीईचे मुख्य कार्यकारी आणि सचिव डॉ. जोसेफ इमॅन्युएल यांनी सांगितले की, या उपक्रमातून प्रत्येक विद्यार्थ्याचा सविस्तर अहवाल तयार होईल. त्यामुळे विद्यार्थी सध्या कोणत्या टप्प्यावर आहे आणि पुढे जाण्यासाठी त्याला कोणत्या मदतीची गरज आहे, हे शिक्षक व शाळाप्रमुखांना स्पष्ट समजेल. शैक्षणिक कामगिरीच्या पलीकडे जाऊन विद्यार्थ्यांबद्दल सर्वसमावेशक माहिती मिळाल्याने अध्ययन-अध्यापनात आवश्यक बदल करता येतील. हा दृष्टिकोन शिक्षकांना वैयक्तिक मार्गदर्शन देण्यास मदत करेल.
शाइन उपक्रम मूल्यमापन अधिक अर्थपूर्ण आणि बालकेंद्रित करण्याच्या दिशेने टाकलेले स्वागतार्ह पाऊल आहे. प्रत्येक मूल वेगळे असते आणि त्याची शिकण्याची पद्धतही भिन्न असते. या मूल्यमापनातून मिळणारी माहिती शिक्षकांना विद्यार्थ्यांना वैयक्तिक मार्गदर्शन देण्यासाठी उपयुक्त ठरेल. अध्यापन पद्धतीतील त्रुटी ओळखणे, आवश्यक बदल करणे आणि प्रत्येक मुलाला प्रोत्साहन देणे यासाठी हा उपक्रम महत्त्वाची भूमिका बजावेल.
एकूणच, सीआयएससीईचा हा उपक्रम शिक्षण व्यवस्थेत सकारात्मक बदल घडवून आणण्याचे वचन देतो. पारंपरिक परीक्षांच्या मर्यादा ओलांडून विद्यार्थ्यांच्या आकलनावर लक्ष केंद्रित केल्याने अध्ययन प्रक्रिया अधिक प्रभावी बनेल. शाळा आणि शिक्षक यांना विद्यार्थ्यांच्या गरजा समजून घेऊन योग्य दिशा देणे सोपे होईल. शाइन उपक्रम भविष्यातील शिक्षण धोरणासाठी एक आदर्श मॉडेल ठरू शकतो.
