आयआयटी दिल्लीमार्फत 'हे' नवीन अभ्यासक्रम राबवले जाणार

एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क 

इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी दिल्ली (IIT Delhi) ही उच्च शिक्षण आणि प्रगत संशोधनासाठी भारतातील सर्वात जास्त मागणी असलेल्या संस्थांपैकी एक आहे. त्यातच संस्थेमार्फत नवीन अभ्यासक्रम (New courses) शिकवले जाणार आहे. 

आयआयटी दिल्ली पारंपारिकपणे त्यांच्या प्रमुख बीटेक आणि एमटेक कार्यक्रमांसाठी ओळखली जाते, परंतु अलीकडेच त्यांनी त्यांच्या शैक्षणिक पोर्टफोलिओचा विस्तार करून विविध अल्पकालीन, प्रमाणपत्र, पदविका आणि आंतरविद्याशाखीय पदवीपूर्व कार्यक्रमांचा समावेश केला आहे. इच्छुक विद्यार्थी संस्थेच्या home.iitd.ac.in/curriculum अधिकृत वेबसाईटवर नवीन अभ्यासक्रम आणि अभ्यासक्रमांची तपशीलवार माहिती तपासू शकतात .

ताज्या क्यूएस वर्ल्ड युनिव्हर्सिटी रँकिंग २०२५ मध्ये, आयआयटी दिल्लीने २७ क्रमांकांची झेप घेतली , जागतिक स्तरावर १२३ वे स्थान मिळवले आणि भारतातील अव्वल क्रमांकाची संस्था म्हणून उदयास आली.

'हे' नवे अभ्यासक्रम सुरू होणार 

डिझाइनमध्ये बीटेक हा ४ वर्षांचा पदवी अभ्यासक्रम आहे. बीटेक इन डिझाईन हा अभ्यासक्रम सर्जनशीलतेला तंत्रज्ञानाशी जोडतो आणि विद्यार्थ्यांना औद्योगिक, संप्रेषण आणि परस्परसंवाद डिझाइनची ओळख करून देतो. आयआयटी दिल्ली येथे नव्याने स्थापन झालेल्या डिझाईन विभागातर्फे हा अभ्यासक्रम दिला जातो.

रसायनशास्त्रात बी.एस. हा रसायनशास्त्र विभागांतर्गत ४ वर्षांचा पदवी अभ्यासक्रम आहे. रसायनशास्त्रातील बीएस हा मूलभूत आणि प्रगत रासायनिक विज्ञानांवर लक्ष केंद्रित करतो, विद्यार्थ्यांना संशोधन, औषधनिर्माण आणि संबंधित क्षेत्रातील करिअरसाठी हा अभ्यासक्रम उपयुक्त आहे. यासाठी जेईई अॅडव्हान्स्ड २०२५ पात्रता आवश्यक आहे. 

नॉन-फायनान्स प्रोफेशनल्ससाठी फायनान्समधील प्रमाणपत्र हादेखील अभ्यासक्रम सुरू केला असून हा ६ महिन्यांचा प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम आहे. या अभ्यासक्रमाचा उद्देश आर्थिक पार्श्वभूमी नसलेल्या व्यावसायिकांना आर्थिक साक्षरता आणि व्यवस्थापन कौशल्ये प्रदान करणे आहे. हा अभ्यासक्रम सतत शिक्षण कार्यक्रम (CEP) द्वारे दिला जात आहे. पदवीधर आणि बिगर-वित्त क्षेत्रातील कार्यरत व्यावसायिकांसाठी हा अभ्यासक्रम असेल. 

पुरवठा साखळी व्यवस्थापन प्रमाणपत्र हा अभ्यासक्रम देखील ६ महिन्यांचा प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम आहे. हा कार्यक्रम आधुनिक पुरवठा साखळी प्रणाली, लॉजिस्टिक्स आणि ऑपरेशन्समध्ये व्यावहारिक समज आणि धोरणात्मक अंतर्दृष्टी प्रदान करण्यासाठी डिझाइन केला आहे. यासाठीची पात्रता पदवीधर आणि मध्यम-स्तरीय व्यावसायिकांसाठी खुली असणार आहे. 

सेमीकंडक्टर तंत्रज्ञान आणि उत्पादनातील प्रमाणपत्र हा ६ महिन्यांचा प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम आहे. हे सेमीकंडक्टर फॅब्रिकेशन, मायक्रोइलेक्ट्रॉनिक्स आणि व्हीएलएसआय डिझाइनच्या वाढत्या क्षेत्रावर लक्ष केंद्रित करते - जे भारताच्या चिप-निर्मितीच्या महत्त्वाकांक्षेशी सुसंगत आहे. यासाठी पात्रता अभियंते, विज्ञान पदवीधर आणि इलेक्ट्रॉनिक्समधील सुरुवातीच्या करिअर व्यावसायिकांसाठी आहे. 

एमटेक आणि पीएचडी कार्यक्रम हे पदव्युत्तर पदवी कार्यक्रम आहेत, ज्यांचा कालावधी एमटेकसाठी २ वर्षांचा आहे आणि पीएचडीसाठी बदलणारा आहे. हे कार्यक्रम आयआयटी दिल्लीच्या अबू धाबी येथील नवीन आंतरराष्ट्रीय कॅम्पसचा भाग आहेत आणि शाश्वत तंत्रज्ञान, ऊर्जा आणि डेटा सायन्सवर लक्ष केंद्रित करतात. यासाठी पात्रता GATE किंवा समकक्ष पात्रतेसह बॅचलर/मास्टर्स पदवी असणे आवश्यक आहे. 

दरम्यान, २०२५-२६ शैक्षणिक वर्षाच्या सुधारणांअंतर्गत या अभ्यासक्रमासह अनेक आंतरविद्याशाखीय पदवी आणि पदव्युत्तर-स्तरीय अभ्यासक्रम पर्याय सादर करण्यात आले आहेत. यामध्ये एआय, आरोग्यसेवा तंत्रज्ञान, मानव्यशास्त्र एकत्रीकरण आणि कौशल्य-आधारित अल्पवयीन मुलांमधील मॉड्यूल समाविष्ट आहेत, जे विद्यार्थ्यांना वैयक्तिकृत शैक्षणिक मार्गांची चार्ट करण्याची क्षमता देतात.