कॉलेजांमध्ये सिगारेट आणि तंबाखू आढळली तर...; UGC चा इशारा

एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क 

विद्यापीठ अनुदान आयोगाने (UGC) देशभरातील सर्व शैक्षणिक संस्थांना तंबाखूमुक्त कॅम्पससाठी (A tobacco-free campus) लागू असलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे 100 टक्के पालन करावे (Follow the guidelines 100 percent), अशा कडक सूचना दिल्या आहेत. कॅम्पसमध्ये कोणत्याही स्वरूपात तंबाखूचा वापर करू नये. कॅम्पसच्या आजूबाजूला तंबाखूजन्य पदार्थांच्या विक्रीवर बंदी (Ban on sale of tobacco products) आहे, याची खात्री करण्यासाठीही कठोर पावले उचलली जावीत,अशा सूचना UGC ने देशातील उच्च शिक्षण संस्थांना (Institutions of Higher Education) पुन्हा दिल्या आहेत. 

यूजीसीने सर्व विद्यापीठांच्या कुलगुरूंना आणि महाविद्यालयांच्या प्राचार्यांना 11 सप्टेंबर रोजी यासंदर्भात पत्र लिहिले आहे. या पत्रात UGC ने म्हटले आहे की, "तरुणांमध्ये तंबाखूचे व्यसन ही अत्यंत चिंतेची बाब आहे. या समस्येवर मात करण्यासाठी प्रत्येक नियमाची काटेकोरपणे अंमलबजावणी करणे ही शैक्षणिक संस्थांची जबाबदारी आहे." तसेच विद्यार्थ्यांमध्ये ई-सिगारेटच्या वाढत्या प्रसारावर यूजीसीनेही चिंता व्यक्त केली आहे.

ग्लोबल यूथ टोबॅको सर्व्हे (GYTS) 2019 चे उदाहरण देऊन, UGC ने म्हटले आहे की, "13 ते 15 वर्षे वयोगटातील 8.5% विद्यार्थी (students) वेगवेगळ्या प्रकारे तंबाखूजन्य पदार्थ वापरतात. दरवर्षी 5 हजार 500 हून अधिक मुले तंबाखूचे व्यसन करतात. भारतातील सुमारे 14% विद्यार्थी (13-15 वर्षे) तंबाखूच्या आहारी गेल्याचे या सर्वेक्षणातून समोर आले आहे. यानंतर शैक्षणिक संस्थांमध्ये मोहीम सुरू झाली आणि त्याचा काहीसा परिणाम दिसून आला. मात्र, विद्यार्थ्यांकडून तंबाखूचा वापर हा अजूनही चिंतेचा विषय आहे. या सर्वेक्षणात असा दावा करण्यात आला आहे की, जे लोक 20 वर्षांच्या आधी तंबाखूचे सेवन करण्यास सुरुवात करतात, त्यांना आयुष्यभर त्याचे व्यसन होते. तंबाखू आणि ई-सिगारेटच्या वापरामुळे विद्यार्थ्यांच्या जलद शिकण्याच्या क्षमतेवर परिणाम होतो."

आरोग्य मंत्रालयाने तंबाखूमुक्त कॅम्पससाठी मार्गदर्शक तत्त्वे तयार केली होती. जी प्रत्येक संस्थेला पाठवण्यात आली आहे. तंबाखूमुक्त कॅम्पसमध्ये अशा संस्थांचा समावेश होतो ज्या कॅम्पसमध्ये आणि बाहेर (100 यार्डांपर्यंत) तंबाखूजन्य पदार्थांच्या वापरावर बंदी घालतात. यासाठी संस्थांनी सर्वसमावेशक धोरणे आखली आहेत. विद्यापीठे आणि महाविद्यालयांमध्ये तंबाखूमुक्त क्षेत्राचे फलक लावणे आवश्यक आहे. या संस्थांना तंबाखू नियंत्रण कार्यक्रम नियमितपणे आयोजित करावे लागतात. ई-सिगारेटवरील बंदीच्या प्रभावी अंमलबजावणीबाबत आरोग्य मंत्रालय राज्यांना वेळोवेळी पत्र लिहिते. 

देशात 2019 पासून ई-सिगारेटवर बंदी लागू आहे. मात्र ऑनलाइन स्टोअर्स आणि स्थानिक विक्रेत्यांकडून ई-सिगारेट उपलब्ध होत असल्याचे यूजीसीच्या निदर्शनास आले आहे. स्टेशनरी दुकानांच्या संगनमताने विद्यार्थ्यांना ई-सिगारेटही मिळतात अशा स्थितीत जोपर्यंत विद्यापीठ प्रशासन कठोर कारवाई करत नाही तोपर्यंत विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याशी खेळ होत राहणार आहे, असेही UGC ने त्यांच्या निवेदनात म्हटले आहे.