मुंबई विद्यापीठात विमुक्त जाती, भटक्या जमाती संशोधन केंद्र

एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क

मुंबई विद्यापीठात (Mumbai University) स्वतंत्र 'विमुक्त जाती-भटक्या जमाती संशोधन केंद्र' (Vimukta Jati-Nomadic Tribes Research Centre) स्थापन करण्यात येणार आहे. महाराष्ट्रातील विमुक्त जाती-भटक्या जमातींच्या (Freed castes-nomadic tribes) सामाजिक, सांस्कृतिक, आर्थिक व राजकीय जीवनावर सखोल अभ्यास आणि संशोधन (In-depth study and research) करण्यासाठी हे संशोधन केंद्र सुरू करण्यात येणार आहे.  पश्चिम महाराष्ट्र, कोकण, मराठवाडा, उत्तर महाराष्ट्र आणि विदर्भ या सर्व प्रांतांमध्ये या समाजघटकांचा विस्तृत अभ्यास व संशोधन या केंद्राच्या माध्यमातून केले जाणार आहे. त्यांचा इतिहास, सामाजिक-वैधानिक आव्हाने, विकास अर्थशास्त्र या विषयांवर पदव्युत्तर अभ्यासक्रम सुरू (Postgraduate courses start) करण्यासह पीएच. डी. अभ्यासक्रमही सुरू करण्यात येणार आहे. 

मुंबई विद्यापीठात 'भटके विमुक्त दिन' निमित्ताने आयोजित कार्यक्रमात संशोधन केंद्राबाबत माहिती देण्यात आली. केंद्राच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना पीएच. डी.चे शिक्षण उपलब्ध करून दिले जाईल. बहुजन समाजामध्ये भटक्या आणि विमुक्तांबद्दल संवेदना निर्माण करून दोन्ही वर्गातील दरी कमी करण्याचा उद्देश आहे, असे प्रा. शिवराम गर्जे यांनी सांगितले. 

विमुक्त जाती-भटक्या जमातींचा इतिहास, सामाजिक-वैधानिक आव्हाने, विकास अर्थशास्त्र या विषयांवर पदव्युत्तर अभ्यासक्रम सुरू करणे. शिक्षण, आरोग्य व उपजीविका यासंदर्भात राज्याच्या विविध कल्याणकारी योजनांमध्ये सुधारणा करण्यासाठी डेटा आधारित अभ्यास व अहवाल सादर करणे. लोप पावत आलेल्या बोलीभाषा, मौखिक इतिहास, लोकपरंपरा व सांस्कृतिक वारसा यांचे डिजिटल स्वरूपात संग्रहण. भटक्या व विमुक्त जमातींच्या प्रत्यक्ष सहभागातून त्यांच्या संस्कृतीशी सुसंगत असे कौशल्य विकास कार्यक्रम राबविणे. समाजातील युवावर्गाला उद्योजकता व रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देणे हा उद्देश असणार आहे.