छोट्या जागेत कोचिंग सेंटर्स सुरु केल्यास अन् विद्यार्थ्यांवर दबाव आणल्यास कारवाई

एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क

विद्यार्थ्यांच्या हक्कांचे रक्षण करण्यासाठी (To protect the rights of students) आणि कोचिंग क्षेत्रात पारदर्शकता राखण्यासाठी (To maintain transparency in coaching sector) केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरणाने (CCPA) महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. कोचिंग क्षेत्रातील दिशाभूल करणाऱ्या जाहिरातींच्या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी तसेच अशा प्रकारच्या जाहिरातींना प्रतिबंध करण्यासाठी केंद्राने मार्गदर्शक तत्त्वे (Guidelines) प्रसिद्ध केले आहेत.त्याचप्रमाणे छोट्या जागेत कोचिंग सेंटर्स सुरु केल्यास आणि विद्यार्थ्यांवर दबाव आणल्यास कारवाई केली जाणार आहे.

विद्यार्थ्यांना कोचिंग सेंटर्सद्वारे वापरल्या जाणाऱ्या फसव्या मार्केटिंग पद्धतींपासून वाचवणे (To protect students from fraudulent marketing practices used by coaching centers) हे या तत्वांचे मुख्य उद्दिष्ट आहे अशी माहिती ग्राहक व्यवहार सचिव निधी खरे यांनी दिली आहे.

मार्गदर्शक तत्त्वांचे काही प्रमुख मुद्दे 

नवीन मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, कोचिंग सेंटर्सना ऑफर केलेले कोर्स आणि कालावधी, फॅकल्टी क्रेडेन्शियल्स, फी स्ट्रक्चर आणि रिफंड पॉलिसी, सिलेक्शन रेट आणि परीक्षा रँकिंग आणि गॅरंटीड जॉब सिक्युरिटी किंवा पगारवाढ यासंबंधी खोटे दावे करण्यास मनाई आहे.

कोचिंग सेंटर्सना जाहिरातींमध्ये विद्यार्थ्याच्या फोटोसोबत नाव, रँक आणि कोर्स तपशील यासारखी महत्त्वाची माहिती उघड करावी लागेल. विद्यार्थ्याने कोर्ससाठी पैसे दिले होते की नाही ते देखील स्पष्टपणे नमूद केले पाहिजे. याव्यतिरिक्त, कोणतेही अस्वीकरण ठळकपणे प्रदर्शित करणे आवश्यक आहे, इतर महत्त्वाच्या तपशीलांप्रमाणेच फॉन्ट आकारासह, उत्कृष्ट प्रिंटद्वारे ग्राहकांची दिशाभूल होणार नाही याची खात्री करणे. मर्यादित जागा किंवा विद्यार्थ्यांवर त्वरित निर्णय घेण्यास दबाव आणणे यावरही लक्ष ठेवण्यात येणार आहे.

प्रत्येक कोचिंग सेंटरला राष्ट्रीय ग्राहक हेल्पलाइनसह भागीदारी करणे आवश्यक असेल, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना दिशाभूल करणाऱ्या जाहिराती आणि अनुचित व्यापार पद्धतींबद्दल चिंता किंवा तक्रारी मांडणे सोपे होईल. विद्यार्थ्यांना अनेकदा कोचिंग सेंटर्समध्ये प्रवेश केलेल्या अयोग्य करारांच्या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी मार्गदर्शक तत्त्वे देखील सांगितले जातात. कोचिंग संस्थांना यापुढे निवडीनंतरच्या संमतीशिवाय यशस्वी उमेदवाराची छायाचित्रे, नावे किंवा प्रशस्तिपत्रे वापरण्याची परवानगी दिली जाणार नाही. कोचिंग सेंटर्समध्ये प्रवेश घेताना अनेक विद्यार्थ्यांना जो दबाव येतो तो दूर करण्यासाठी ही तरतूद आहे.

या मार्गदर्शक तत्त्वांचे कोणतेही उल्लंघन हे ग्राहक संरक्षण कायदा, 2019 चे उल्लंघन मानले जाईल. त्यांना दंड आकारला जाईल असेही खरे यांनी सांगितले आहे.

दरम्यान, सीसीपीएने यासंदर्भात दिशाभूल करणाऱ्या जाहिरातींसाठी विविध कोचिंग सेंटर्सना एकूण 45 नोटिसा बजावल्या आहेत. CCPA ने 18 कोचिंग संस्थांना 54 लाख 60 हजारांचा दंड ठोठावला आहे आणि दिशाभूल करणाऱ्या जाहिराती बंद करण्याचे निर्देश दिले आहेत.

https://x.com/PIBConsumerFood/status/1856660354153254925