‘हे’ विद्यापीठ प्राचीन 'गुरु-शिष्य परंपरेशी सुसंगत असे भारतीय ज्ञान प्रणाली केंद्र स्थापन करणार

एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क  

पारंपारिक शैक्षणिक मूल्यांना पुनरुज्जीवन करण्यासाठी (To revive traditional educational values) गुरु गोविंद सिंह इंद्रप्रस्थ विद्यापीठाने (GGSIPU) भारताच्या एका नवीन केंद्राची (A new center of India) स्थापना करण्याची घोषणा केली आहे. इन-सीतू सेंटर फॉर इंडियन नॉलेज सिस्टम अँड टेक्नॉलॉजी इनोव्हेशन (In-Situ Centre for Indian Knowledge System and Technology Innovation) असे नाव या केंद्राला देण्यात आले आहे. हा उपक्रम विद्यापीठाच्या द्वारका कॅम्पसमध्ये (University's Dwarka Campus) आयोजित केला जाईल, असेही जीजीएसआयपीयूच्या अधिकृत निवेदनात म्हटले आहे.

अनुभवात्मक शिक्षण, मार्गदर्शन आणि समग्र विकासावर आधारित प्राचीन 'गुरु-शिष्य परंपरा' या परंपरेशी जवळून जुळवून घेण्याचे या उपक्रमामागचे उद्दिष्ट आहे, असेही या निवेदनात म्हटले आहे. 

जीजीएसआयपीयूचे कुलगुरू महेश वर्मा यांनी केंद्राच्या तात्विक पायावर भर देत "हा उपक्रम भारताच्या प्राचीन ज्ञानाचे आधुनिक शिक्षण आणि संशोधनाशी मिश्रण करण्याच्या दृष्टिकोनात रुजलेला आहे. तो गुरु-शिष्य परंपराचा सार प्रतिध्वनी करतो, ज्याने नेहमीच मार्गदर्शन, अनुभवात्मक शिक्षण आणि चारित्र्य निर्मितीवर भर दिला आहे," असे ते म्हणाले.

हे केंद्र सुरुवातीला विद्यापीठ शिक्षण विद्यालयाच्या डीन प्रा. सरोज शर्मा यांच्या नेतृत्वाखाली स्वयं-वित्तपुरवठा पद्धतीने चालवले जाईल, असे निवेदनात म्हटले आहे. विद्यापीठाच्या विविध शैक्षणिक शाळांमधील सदस्यांचा समावेश असलेली एक बहुविद्याशाखीय कार्य समिती केंद्राच्या एकात्मिक विकासाचे मार्गदर्शन करेल, असे त्यात म्हटले आहे.

प्रा. शर्मा यांनी अधोरेखित केले की, CIKTSI मागे असलेले दृष्टिकोन राष्ट्रीय शिक्षण धोरण (NEP) २०२० पासून प्रेरित आहे, जे भारतीय ज्ञान प्रणालीच्या (IKS) मुख्य प्रवाहातील शिक्षणात एकत्रीकरण करण्याचे समर्थन करते. हे केंद्र विविध विषयांमध्ये सहकार्य वाढवेल आणि भारताच्या समृद्ध बौद्धिक परंपरेवर आधारित नवोपक्रमांना प्रोत्साहन देईल,”असेही त्या म्हणाल्या. 

हे केंद्र विविध उपक्रमांसाठी एक केंद्र म्हणून काम करेल, ज्यामध्ये आयकेएसचा समावेश असलेला अभ्यासक्रम विकास, नवीन आयकेएस-आधारित अभ्यासक्रमांची निर्मिती, आंतरविद्याशाखीय संशोधन आणि नवोपक्रमांना प्रोत्साहन, कौशल्य आणि क्षमता निर्माण, उद्योजकता उष्मायन, उद्योग सहकार्य, डिजिटल जतन, समुदाय पोहोच आणि जागतिक शैक्षणिक भागीदारी यांचा समावेश असेल.