चौथ्या वर्षाच्या पदवी अभ्यासक्रमाची अंमलबजावणी सुरू; उच्च शिक्षण विभागाकडून मार्गदर्शकतत्वे प्रसिद्ध

एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क 

राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणा (NEP 2020) अंतर्गत उच्च शिक्षणात मोठा बदल करत शैक्षणिक वर्ष 2026-27 पासून चार वर्षांच्या पदवी अभ्यासक्रमातील चौथ्या वर्षासाठी ‘ऑनर्स’ आणि ‘ऑनर्स विथ रिसर्च’ कार्यक्रम लागू करण्याचा निर्णय राज्याच्या उच्च शिक्षण विभागाने घेतला आहे. 20 एप्रिल 2023, 16 मे 2023 आणि 4 जुलै 2023 रोजी प्रसिध्द झालेल्या शासन निर्णयांच्या आधारे ही नवीन अभ्यासक्रम रचना तयार करण्यात आली आहे, या संदर्भातील अध्यादेश उच्च शिक्षण विभातर्फे नुकताच प्रसिद्ध करण्यात आला आहे.

चार वर्षांचा पदवी (UG) अभ्यासक्रम आठ सत्रांमध्ये विभागण्यात आला असून, तिसरे वर्ष पूर्ण केल्यानंतर विद्यार्थ्यांना दोन पर्याय उपलब्ध असतील. पहिला पर्याय म्हणजे 4-वर्षीय ऑनर्स पदवी, ज्यासाठी विद्यार्थ्यांना एकूण 160 ते 176 क्रेडिट्स पूर्ण करणे आवश्यक आहे. या अभ्यासक्रमात मुख्य विषयासोबत बहुविषयक गौण विषय, ओपन निवड विषय, कौशल्य अभ्यासक्रम तसेच सहशैक्षणिक उपक्रमांचा समावेश असेल. चौथ्या वर्षात 4 क्रेडिट्सची इंटर्नशिप अनिवार्य करण्यात आली आहे. तसेच दुसऱ्या पर्यायात ‘ऑनर्स विथ रिसर्च’ पदवी अंतर्गत विद्यार्थ्यांना त्यांच्या मुख्य विषयात 12 क्रेडिट्सचा संशोधन प्रकल्प किंवा प्रबंध पूर्ण करावा लागेल. हा प्रकल्प सातव्या आणि आठव्या सत्रात विभागला जाईल. चार वर्षांच्या ऑनर्स अभ्यासक्रमाचे चौथे वर्ष हे पदव्युत्तर (PG) अभ्यासक्रमाच्या पहिल्या वर्षासमान मानले जाणार आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना पुढील शिक्षणात सुलभता मिळणार आहे. तसेच PG अभ्यासक्रमातही संशोधन पद्धती आणि इंटर्नशिपचा समावेश करण्यात आला आहे.

या कार्यक्रमासाठी विद्यार्थ्यांनी तिसऱ्या वर्षापर्यंत सुमारे 120 ते 132 क्रेडिट्स पूर्ण करणे आवश्यक आहे. ‘ऑनर्स विथ रिसर्च’साठी किमान 7.5 CGPA (75%) आवश्यक असून, प्रवेशासाठी PhD मार्गदर्शकांच्या संख्येनुसार विद्यार्थ्यांची बॅच निश्चित केली जाईल. विद्यार्थ्यांसाठी Academic Bank of Credits (ABC) पोर्टलवर नोंदणी अनिवार्य करण्यात आली आहे, ज्यामुळे क्रेडिट ट्रान्सफर आणि लॅटरल एन्ट्री सुलभ होईल. तसेच, विद्यार्थ्यांना इतर महाविद्यालयांमध्ये चौथ्या वर्षासाठी प्रवेश घेण्याची संधीही उपलब्ध असेल. तसेच SWAYAM प्लॅटफॉर्मद्वारे एका सत्रात 40 टक्क्यांपर्यंत ऑनलाइन अभ्यासक्रम घेण्यास परवानगी देण्यात आली आहे.