आयआयटी, आयआयएम आणि एनआयटी संस्थांना नाहीत प्रमुख
अहवालानुसार, जेव्हा केंद्र सरकार राष्ट्रीय शिक्षण धोरण २०२० अंतर्गत सुधारणा लागू करण्याच्या प्रक्रियेत असते तेव्हा ही परिस्थिती अधिक महत्त्वाची बनते. अंतरिम किंवा कार्यवाहक प्रमुख सहसा मोठे प्रशासकीय निर्णय घेणे टाळतात, ज्यामुळे संस्थेच्या विकासात आणि धोरण अंमलबजावणीत अडथळा येऊ शकतो.
eduvarta@gmail.com 
एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क
आयआयटी, आयआयएम आणि एनआयटी सारख्या संस्था त्यांच्या भव्य दिव्य इमारती, अत्यधुनिक सोई सुविधा यांच्यासाठी ओळखल्या जातात, पण या संस्थांची खरी ओळख त्यांच्या सक्षम नेतृत्वामुळे घडते. असे असताना दुसरीकडे देशातील या प्रतिष्ठित संस्थांकडे कायमस्वरूपी प्रमुख नसल्याचे धक्कादायक वास्तव एका सर्वेक्षणातून उघड झाले आहे.
एका वृत्त संस्थेच्या अहवालानुसार, शिक्षण मंत्रालयाच्या अंतर्गत येणाऱ्या १३० उच्च शिक्षण संस्थांपैकी १४% संस्था कायमस्वरूपी प्रमुखांशिवाय कार्यरत आहेत. (Out of the 130 higher education institutions under the Ministry of Education, 14% are functioning without permanent heads) यामध्ये केंद्रीय विद्यापीठे, भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (IIT), भारतीय व्यवस्थापन संस्था (IIM), राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्था (NIT) आणि भारतीय विज्ञान शिक्षण आणि संशोधन संस्था (IISER) यांचा समावेश आहे.
अहवालानुसार, ४८ केंद्रीय विद्यापीठांपैकी आठ, २३ आयआयटीपैकी दोन, २१ आयआयएमपैकी चार, ३१ एनआयटीपैकी तीन आणि आठ आयआयएसईआर संस्थांपैकी एक संस्था सध्या अंतरिम नेतृत्वाखाली म्हणजेच कार्यवाहक प्रमुखा अंतर्गत कार्यरत आहेत. उल्लेखनीय म्हणजे, आयआयएम कलकत्ता, आयआयएम लखनऊ, आयआयएम शिलाँग, एनआयटी श्रीनगर, आयआयएसईआर तिरुवनंतपुरम, इंदिरा गांधी राष्ट्रीय मुक्त विद्यापीठ (इग्नू), सिक्कीम विद्यापीठ आणि अरुणाचल प्रदेशस्थित राजीव गांधी विद्यापीठ यासारख्या संस्था गेल्या एक वर्षापेक्षा जास्त काळ कायमस्वरूपी प्रमुखांशिवाय कार्यरत आहेत.
अहवालानुसार, जेव्हा केंद्र सरकार राष्ट्रीय शिक्षण धोरण २०२० अंतर्गत सुधारणा लागू करण्याच्या प्रक्रियेत असते तेव्हा ही परिस्थिती अधिक महत्त्वाची बनते. अंतरिम किंवा कार्यवाहक प्रमुख सहसा मोठे प्रशासकीय निर्णय घेणे टाळतात, ज्यामुळे संस्थेच्या विकासात आणि धोरण अंमलबजावणीत अडथळा येऊ शकतो. सामान्य प्रक्रियेनुसार, सरकारने सध्याच्या प्रमुखाचा कार्यकाळ संपण्याच्या सुमारे सहा महिने आधी उत्तराधिकारी शोधण्यास सुरुवात केली पाहिजे. पण या प्रतिष्ठित संस्थांच्या बाबतीत समोर आलेले चित्र निराशाजनक आहे.
