NCTE नियमन 2025 : शिक्षक होण्याच्या नियमांमध्ये होणार बदल
राष्ट्रीय शिक्षक शिक्षण परिषदेने (NCTE) शालेय शिक्षणाच्या गुणवत्तेत सुधारणा, NEP 2020 आणि 2047 विकसित भारत ध्येय अंतर्गत हे NCTE नियमन-2025 तयार केले आहे. NEP २०२० अंतर्गत, शालेय शिक्षण चार भागांमध्ये विभागले गेले आहे (पायाभूत टप्पे, पूर्वतयारी टप्पे, मध्यम आणि माध्यमिक टप्पे). म्हणून, शिक्षकांना या चार वेगवेगळ्या स्तरांवर तयार केले जाईल.
eduvarta@gmail.com 
एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क
केंद्र सरकारने (Central government) राष्ट्रीय शिक्षक शिक्षण परिषदेच्या (National Council for Teacher Education) NCTE नियमन २०२५ ला मान्यता दिली आहे. (NCTE Regulations 2025 have been approved) एनसीटीई नियमन २०२५ चा मसुदा राज्ये आणि विद्यापीठांना पाठवण्यात आला आहे. या नियमाअंतर्गत जवळजवळ ११ वर्षांनंतर, शाळेतील शिक्षक होण्यासाठी अभ्यासक्रमात बदल होणार आहे. यामध्ये पीजी नंतर एक वर्ष बी.एड, पदवीनंतर दोन वर्ष बी.एड, 12 वी नंतर चार वर्ष बी.एड आणि एम.एड पदवी अभ्यासांनाही मान्यता देण्यात आली आहे. विशेष म्हणजे दहा वर्षांनंतर, पुढील वर्षापासून पुन्हा एक वर्षाचा बी.एड पदवी कार्यक्रम सुरू होत आहे.
शिक्षकांना चार वेगवेगळ्या स्तरांवर तयार केले जाणार
राष्ट्रीय शिक्षक शिक्षण परिषदेने (NCTE) शालेय शिक्षणाच्या गुणवत्तेत सुधारणा, NEP 2020 आणि 2047 विकसित भारत ध्येय अंतर्गत हे NCTE नियमन-2025 तयार केले आहे. NEP २०२० अंतर्गत, शालेय शिक्षण पायाभूत टप्पे, पूर्वतयारी टप्पे, मध्यम आणि माध्यमिक टप्पे अशा चार भागांमध्ये विभागले गेले आहे. शिक्षकांना या चार वेगवेगळ्या स्तरांवर तयार केले जाईल.
याशिवाय, पदव्युत्तर पदवी कार्यक्रमांच्या रचनेत बदल झाल्यामुळे, शिक्षक होण्यासाठी स्वतंत्र बी.एड कार्यक्रम सुरू केले जात आहेत. याशिवाय, NEP 2020 अंतर्गत सर्व कार्यक्रम, क्रेडिट फ्रेमवर्क आणि अभ्यासक्रम तयार करण्यात आले आहेत, ज्यामध्ये AI, व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसह उदयोन्मुख क्षेत्रे जोडण्यात आली आहेत. तसेच एम.एड पूर्णवेळ आणि एम.एड अर्धवेळ अभ्यासक्रमात देखील बदल करण्यात आला आहे.
अशा प्रकारे तुम्हाला बी.एड पदवी मिळेल
अशा प्रकारे तुम्हाला बी.एड पदवी मिळेल
चार वर्षांचा पदवीधर पदवी कार्यक्रम आणि पदव्युत्तर पदवी पूर्ण केलेले विद्यार्थी एक वर्षाच्या बी.एड कार्यक्रमामध्ये प्रवेश घेऊ शकतील. नियमांनुसार हा पदवी कार्यक्रम २०१४ मध्ये बंद करण्यात आला. परंतु आता NEP २०२० च्या शिफारशींनुसार, १० वर्षांनी ते पुन्हा सुरू करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. तीन वर्षांचा बॅचलर डिग्री प्रोग्राम पूर्ण करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना दोन वर्षांच्या बीएड अभ्यासक्रमात प्रवेशाची संधी मिळेल.
तसेच चार वर्षांचा एकात्मिक बी.एड. या पदवी कार्यक्रमाचा विस्तार करण्यात आला आहे. बीए-बी.एड, बी.एससी-बी.एड आणि बी.कॉम-बी.एडची पहिली बॅच २०२३ मध्ये सुरू झाली. यामध्ये, आगामी सत्रापासून म्हणजेच २०२५ पासून शारीरिक शिक्षण, कला शिक्षण, योग शिक्षण आणि संस्कृत शिक्षण हे चार नवीन स्पेशलायझेशन अभ्यासक्रम जोडले जात आहेत. शिक्षक होण्यासाठी हा एक प्रीमियम कार्यक्रम असेल. बारावीनंतर शिक्षक म्हणून करिअर करू इच्छिणारे विद्यार्थी या चार वर्षांच्या बी.एड इंटिग्रेटेड प्रोग्राममध्ये प्रवेश घेऊ शकतात.
एनईपी-२०२० लागू होण्यापूर्वी, ७५० महाविद्यालयांमध्ये दोन वर्षांचा बी.एड. अभ्यासक्रम सुरू होता. नवीन नियम लागू झाल्यानंतर, या दोन वर्षांच्या बी.एड कार्यक्रम विस्तारित केले जाईल. या महाविद्यालयांना बहु-विद्याशाखीय कार्यक्रम सुरू करणे बंधनकारक आहे. नियमांची पूर्तता न करणाऱ्या महाविद्यालयांमध्ये हा अभ्यासक्रम बंद केला जाईल. यासाठी चार वर्षांचा कालावधी देण्यात आला आहे.
