माहितीचा अधिकार म्हणजे लोकशाहीची ताकद; महेंद्र दलालकर यांचे व्याख्यान

एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क 

पुण्यातील भारती विद्यापीठाच्या जवाहरलाल नेहरू तंत्रनिकेतन येथे माहितीचा अधिकार दिन उत्साहात साजरा करण्यात आला. या निमित्ताने ‘माहितीचा अधिकार कायदा २००५’ या विषयावर प्रसिद्ध वकील महेंद्र दलालकर यांचे मार्गदर्शनपर व्याख्यान आयोजित करण्यात आले.

यावेळी मार्गदर्शन करताना श्री. दलालकर यांनी माहितीचा अधिकार हा केवळ कायदा नसून नागरिकांच्या सक्षमीकरणाचे प्रभावी साधन असल्याचे सांगितले. प्रशासनातील पारदर्शकता, उत्तरदायित्व आणि सुशासनाला चालना देण्यामध्ये माहितीच्या अधिकाराची महत्त्वपूर्ण भूमिका असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. सार्वजनिक प्राधिकरणांकडून आवश्यक माहिती मिळविण्याचा अधिकार नागरिकांना या कायद्याने दिला असून त्याचा योग्य व जबाबदारीने वापर करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

माहिती अधिकाराचा अर्ज करण्याची प्रक्रिया, मागविता येणारी माहिती तसेच कायद्याच्या विविध तरतुदी त्यांनी विद्यार्थ्यांना सोप्या उदाहरणांसह समजावून सांगितल्या. संवादात्मक पद्धतीने झालेल्या या मार्गदर्शनामुळे विद्यार्थ्यांना माहिती अधिकार कायद्याचे व्यावहारिक महत्त्व अधिक स्पष्ट झाले. विद्यार्थ्यांनी आपल्या अधिकारांविषयी जागरूक राहून कायद्याचा समाजहितासाठी सकारात्मक उपयोग करावा, असे आवाहनही त्यांनी केले.

महाविद्यालयाचे प्राचार्य ऋषीकेश देशमुख यांनी आपल्या मनोगतात माहितीचा अधिकार हा लोकशाही व्यवस्था अधिक सक्षम करणारा महत्त्वपूर्ण कायदा असल्याचे सांगितले. “जागरूक विद्यार्थीच पुढे जाऊन जागरूक आणि जबाबदार नागरिक घडवू शकतो,” असे त्यांनी नमूद केले. विद्यार्थ्यांनी शैक्षणिक ज्ञानासोबतच कायदे, नागरिकांचे अधिकार आणि सामाजिक जबाबदारी यांची जाणीव विकसित करावी, असे आवाहन त्यांनी केले.

यावेळी उपप्राचार्य अमित पाटील यांच्यासह सर्व विभागप्रमुख, शिक्षक आणि विद्यार्थी उपस्थित होते. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन डॉ. वैशाली फाळके यांनी केले. प्रा. उपमन्यू बंगाळे यांनी उपस्थितांचे आभार मानले.

“माहितीच्या अधिकारातून जागरूकता, जागरूकतेतून उत्तरदायित्व आणि उत्तरदायित्वातून सक्षम समाज निर्माण होतो,” या प्रेरणादायी संदेशाने कार्यक्रमाची सांगता झाली.