सीबीएसईचा दहावीच्या विद्यार्थ्यांसाठी मोठा निर्णय: गणितात नापास तरी कौशल्याने पास!
केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाने (सीबीएसई) दहावीच्या परीक्षेसाठी एक महत्त्वपूर्ण बदल जाहीर केला आहे. या नव्या योजनेनुसार गणित, विज्ञान किंवा समाजशास्त्र या मुख्य विषयांत अनुत्तीर्ण झाले तरी कौशल्याधारित विषयाच्या गुणांमुळे विद्यार्थ्यांना पास होण्याची संधी मिळणार आहे.
Eduvarta
एज्युवार्ता न्यूज नेटवर्क
केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाने (सीबीएसई) दहावीच्या परीक्षेसाठी एक महत्त्वपूर्ण बदल जाहीर केला आहे. या नव्या योजनेनुसार गणित, विज्ञान किंवा समाजशास्त्र या मुख्य विषयांत अनुत्तीर्ण झाले तरी कौशल्याधारित विषयाच्या गुणांमुळे विद्यार्थ्यांना पास होण्याची संधी मिळणार आहे. ही योजना २०२८च्या दहावीच्या परीक्षेपासून लागू होईल. सध्या दहावीत शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांना या बदलांचा कोणताही फटका बसणार नाही. प्रसिद्ध केलेल्या परिपत्रकानुसार २०२६-२७ या शैक्षणिक वर्षात नववीत शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी अभ्यासक्रम आणि परीक्षेची नवी रचना स्पष्ट करण्यात आली आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांना मुख्य विषयांबरोबर व्यावसायिक कौशल्ये विकसित करण्याची संधी उपलब्ध होईल आणि भविष्यातील करिअरसाठी ते अधिक तयार होतील.
नव्या योजनेत विद्यार्थ्यांना एकूण नऊ अनिवार्य अभ्यासविषय शिकावे लागतील. त्यापैकी दोन भाषा, गणित, विज्ञान आणि समाजशास्त्र या पाच विषयांची बोर्ड परीक्षा होईल. याशिवाय तिसरी भाषा, कला शिक्षण, शारीरिक शिक्षण व स्वास्थ्य तसेच व्यावसायिक शिक्षण या विषयांचा समावेश असेल. व्यावसायिक शिक्षण हा विषय अनिवार्य ठेवण्यात आला आहे. विद्यार्थी कौशल विकास किंवा मंडळाने अधिसूचित केलेल्या बावीस कौशल्याधारित विषयांपैकी एकाची निवड करू शकतील. या पर्यायांत कृत्रिम प्रज्ञा, माहिती तंत्रज्ञान, माहिती विश्लेषण, वित्तीय बाजारपेठ, आरोग्यसेवा आणि डिझाइन थिंकिंग यांचा समावेश आहे.
कौशल्याधारित विषय निवडणाऱ्या विद्यार्थ्यांना संबंधित विषयाची दहावीची बोर्ड परीक्षा द्यावी लागेल. उत्तीर्ण झालेल्यांचे गुण आणि श्रेणी मंडळाच्या गुणपत्रिकेत नमूद केले जातील. तसेच राष्ट्रीय कौशल्य पात्रता आराखड्यानुसार प्रमाणपत्रही दिले जाईल. कौशल विकास पर्याय निवडणाऱ्यांचे मूल्यमापन शाळास्तरावर अंतर्गत पद्धतीने होईल. किमान तेहतीस टक्के गुण मिळवणाऱ्या विद्यार्थ्यांना शाळेकडून प्रमाणपत्र मिळेल आणि त्यांना स्वतंत्र बोर्ड परीक्षा द्यावी लागणार नाही.
मुख्य विषयांपैकी एखाद्या विषयात अनुत्तीर्ण झाल्यास कौशल्य विषयाच्या गुणांच्या आधारे विद्यार्थ्यांना दिलासा मिळू शकतो. मात्र यासाठी मंडळाच्या निकालविषयक नियमांची पूर्तता करणे आवश्यक आहे. ही योजना विद्यार्थ्यांना केवळ शैक्षणिक यशासाठीच नव्हे तर व्यावसायिक कौशल्ये आत्मसात करून रोजगारक्षम बनण्यासाठी मदत करेल.
सीबीएसईच्या या निर्णयामुळे दहावीच्या विद्यार्थ्यांना अधिक लवचिकता आणि संधी मिळणार आहे. कौशल्य विकासाला प्राधान्य देणारी ही रचना राष्ट्रीय शिक्षण धोरणाच्या उद्दिष्टांशी सुसंगत असून विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासास चालना देईल.
